Wirus zapalenia wątroby typu C (HCV) może latami nie dawać objawów, ale może prowadzić do niepłodności, poronień i ciężkich chorób wątroby. Dobra wiadomość? Wystarczy prosty test i kilka tygodni leczenia, by całkowicie się go pozbyć. 28 lipca przypada Światowy Dzień WZW to idealny moment, by się przebadać.

28 lipca przypada Światowy Dzień Wirusowego Zapalenia Wątroby. Szacuje się, że w Polsce żyje co najmniej 150 tys. osób zakażonych wirusem HCV. Zdecydowana większość o tym nie wie.

HCV to wirus zapalenia wątroby typu C. Przewlekłe zakażenie HCV może prowadzić do ciężkich chorób wątroby, w tym marskości i raka wątrobowokomórkowego.

Lekarze podejrzewają, że odsetek kobiet w wieku prokreacyjnym, które są zakażone HCV, wynosi w Polsce 0,4-0,8 proc.  Skoro pacjenci nie mają świadomości, że są zakażeni, to w porę nie podejmują działań, które mogą uchronić ich przed skutkami zakażenia. Tymczasem w przypadku kobiet taka infekcja może być powodem niepłodności, a także nawracających poronień.

HCV może powodować niepłodność

Prof. Małgorzata Pawłowska z Polskiego Towarzystwa Epidemiologów i Lekarzy Chorób Zakaźnych przekonuje, że kobiety, które chcą zajść w ciążę, powinny przebadać się pod kątem wirusa zapalenia wątroby typu C.

– Jedną z przyczyn niepłodności może być wirus zapalenia wątroby typu C, czyli  HCV. W ciągu 2-3 miesięcy możemy całkowicie wyleczyć kobietę i spokojnie zachodzi ona w ciążę – przekonuje ekspertka.

Co robić, gdy wynik testu anty-HCV jest dodatni?

1. Wykonuje się badanie RNA HCV, by potwierdzić aktywne zakażenie.
2. W razie potwierdzenia – planuje się leczenie bezinterferonowe (DAA), które:
   • trwa zwykle 8–12 tygodni,
   • jest dobrze tolerowane i skuteczne (ponad 95% skuteczności),
   • pozwala kobiecie bezpiecznie zajść w ciążę po zakończeniu terapii.

Wirus WZW typu C nazywany bywa się cichym lub podstępnym zabójcą. Nieleczona, przewlekła infekcja spowodowana przez wirusa może doprowadzić m.in. do marskości lub raka wątroby, a w efekcie do przedwczesnej śmierci. Infekcja zazwyczaj przez wiele lat rozwija się nie dając żadnych specyficznych objawów. Ze względu na zagrożenie, jakie stanowi dla rozwijającego się płodu, ciężarne kobiety są obowiązkowo badane pod kątem zakażenia, dzięki czemu lekarze mogą podjąć szybką interwencję.

– Od 2018 obowiązuje Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie standardu opieki okołoporodowej. Przewiduje ono, że do 10. tygodnia ciąży każda kobieta ciężarna powinna wykonać badanie w kierunku obecności przeciwciał HCV. Jeśli jest w grupie ryzyka indywidualnego lub populacyjnego, to drugi raz badanie jest przeprowadzane między 33 a 37 tygodniem – wyjaśnia prof. Małgorzata Pawłowska.

Elektywne cięcie cesarskie w razie stwierdzenia zakażenia

Jeżeli badanie wykaże obecność przeciwciał anty-HCV u ciężarnej, lekarze wykonują badanie HCV RNA, które ma na celu określenie poziomu wirusa w organizmie.

– Żeby zapobiec transmisji wertykalnej, czyli przeniesienia wirusa z matki na dziecko, mamy określoną wiremię i jeśli jest ona wysoka, to proponujemy rozwiązanie ciąży elektywnym cięciem cesarskim, czyli cięciem wykonanym mniej więcej 2 tygodnie przed planowanym terminem porodu – mówi prof. Pawłowska.

Przyspieszenie porodu i zakończenie go elektywnym cięciem cesarskim wynika z faktu, że 80 proc. zakażeń wertykalnych następuje w okresie przed porodem, bo wtedy dochodzi do największego kontaktu płynów ustrojowych matki i dziecka.

– Jeśli w przypadku wysokiej wiremii stężenia wirusa HCV przeprowadzimy cesarskie cięcie 2 tygodnie przed wyznaczonym terminem porodu, zdążymy przed okresem adaptacji kanału rodnego do przejścia płodu i noworodka – mówi prezes Polskiego Towarzystwa Hepatologicznego.

Jak można się zarazić HCV?

Wirus WZW typu C przenosi się trzema drogami: pozajelitową (krew), płciową i okołoporodową.  

Najczęściej do zakażenia dochodzi przy okazji zabiegów medycznych, np. operacji, pobierania i przetaczania krwi, usuwania znamion, zabiegów stomatologicznych. Niezauważone i nieleczone zakażenie HCV może się rozwijać przez wiele lat. Po fazie ostrej zapalenia wątroby może wywołać przewlekłe zapalenie wątroby typu C (WZW C).

Objawy są mało specyficzne i rzadko nakierowują pacjenta i lekarza na trop, jakim jest zakażenie omawianym wirusem. Do typowych objawów należą: 

• ból brzucha
• poczucie szybkiego męczenia się
• ból mięśni i stawów
• wymioty
• świąd skóry  
• żółtaczka. 

Jakie badania wykonać, by potwierdzić lub wykluczyć zakażenie?

Osoba, która podejrzewa, że jest zakażona HCV, w pierwszej kolejności powinna wykonać test serologiczny. To badanie z krwi. Wykrycie i oznaczenie przeciwciał jest możliwe po około 2-3 miesiącach od zakażenia. Na badanie może skierować lekarz rodzinny, nie tylko specjalista, np. zakaźnik. Prywatnie to koszt ok. 25-40 zł ( w zależności od miasta i laboratorium). Co ważne, badanie w kierunku HCV jest także w panelu badań, które obejmuje program „Moje zdrowie”. Z programu można skorzystać już od 20 roku życia. Aby skorzystać z programu wystarczy wypełnić ankietę w Internetowym Koncie Pacjenta lub w przychodni POZ.

Dla kogo test w kierunku anty-HCV jest szczególnie zalecany?

Ministerstwo Zdrowia i lekarze zalecają przesiewowe testy anty-HCV m.in. dla osób:

• po transfuzjach krwi przed 1992 r.,
• z przebytą hospitalizacją, operacjami, przeszczepami,
• z historią używania dożylnych narkotyków (nawet jednorazowo),
• które miały tatuaże lub piercingi w niesprawdzonych warunkach,
• z nieprawidłowymi wynikami prób wątrobowych (ALT, AST),
• partnerów osób zakażonych HCV,
• wszystkich dorosłych w ramach profilaktyki populacyjnej – HCV przez lata nie daje objawów.

Martyna Kośka

Czytaj też:

Polska kontra HCV, czyli cichy zabójca pod lupą

Wirusowe zapalenie wątroby typu C – co trzeba wiedzieć o HCV?