Ekstremalny wysiłek, jakim jest ultramaraton, może wpływać na organizm na poziomie komórkowym. Najnowsze badanie opublikowane 18 lutego 2026 r. w czasopiśmie „Blood Red Cells & Iron”, wydawanym przez American Society of Hematology, wskazuje, że biegi ultra wywołują uszkodzenia czerwonych krwinek, które mogą zaburzać ich prawidłowe funkcjonowanie. Choć naukowcy nie wiedzą jeszcze, jak długo utrzymują się te zmiany i jakie mogą mieć konsekwencje w dłuższej perspektywie, wyniki wpisują się w rosnącą liczbę badań sugerujących, że skrajny wysiłek fizyczny nie zawsze jest obojętny dla zdrowia.
Co dzieje się z krwinkami podczas biegu ultra?
Już wcześniejsze analizy wskazywały, że ultramaraton może prowadzić do rozpadu czerwonych krwinek, a w konsekwencji nawet do anemii wysiłkowej. Nowe badanie pokazuje jednak bardziej szczegółowy mechanizm tego zjawiska.
Zespół badaczy pod kierunkiem Travisa Nemkova z University of Colorado Anschutz wykazał, że po ekstremalnym wysiłku krwinki czerwone stają się mniej elastyczne. To istotny problem, ponieważ muszą one odkształcać się i przeciskać przez bardzo wąskie naczynia krwionośne. Jest to konieczne, aby transportować tlen i usuwać produkty przemiany materii.
Zmniejszona elastyczność może ograniczać ich zdolność do efektywnego działania.
Analiza dwóch wymagających biegów górskich
Naukowcy pobrali próbki krwi od 23 zawodników przed i po udziale w dwóch wyczerpujących wydarzeniach:
- Martigny-Combes à Chamonix (40 km),
- Ultra Trail du Mont Blanc (171 km).
W próbkach przeanalizowano tysiące białek, lipidów, metabolitów i pierwiastków śladowych – zarówno w osoczu, jak i w samych krwinkach czerwonych. Wyniki wykazały wyraźne oznaki uszkodzeń o charakterze mechanicznym oraz molekularnym.
Uszkodzenia mechaniczne wynikały prawdopodobnie z powtarzających się zmian ciśnienia i intensywnej pracy układu krążenia podczas długotrwałego biegu. Z kolei zmiany molekularne wiązano z nasilonym stanem zapalnym i stresem oksydacyjnym.
Obejrzyj też: Dlaczego włosy wypadają?
Im dłuższy dystans, tym większe obciążenie komórek
Oznaki przyspieszonego starzenia i rozpadu krwinek były widoczne już po 40 kilometrach. Wyraźnie jednak nasilały się u zawodników, którzy ukończyli 171-kilometrowy ultramaraton.
Badacze sugerują, że wraz ze wzrostem dystansu rośnie:
- liczba utraconych krwinek czerwonych,
- poziom uszkodzeń w komórkach pozostających w krążeniu,
- stopień stresu oksydacyjnego.
Nie wiadomo jednak, jak długo organizm potrzebuje na regenerację ani czy zmiany te mają trwały wpływ na zdrowie.
Znaczenie dla sportowców i medycyny transfuzjologicznej
Wyniki badania mogą w przyszłości pomóc w opracowaniu lepszych strategii treningowych, żywieniowych i regeneracyjnych dla osób startujących w zawodach takich jak ultramaraton. Odpowiednia ochrona przed stresem oksydacyjnym i stanem zapalnym może okazać się kluczowa w ograniczaniu uszkodzeń komórkowych.
Co ciekawe, odkrycia mogą mieć znaczenie także poza sportem. Przechowywana krew przeznaczona do transfuzji stopniowo traci swoje właściwości i – zgodnie z regulacjami U.S. Food and Drug Administration – nie może być używana po upływie sześciu tygodni. Mechanizmy uszkodzeń obserwowane podczas ekstremalnego wysiłku przypominają procesy zachodzące w przechowywanej krwi, co może pomóc w opracowaniu metod wydłużających jej trwałość.
Ograniczenia badania i kolejne kroki
Autorzy podkreślają, że badanie obejmowało stosunkowo niewielką grupę uczestników i ograniczoną różnorodność demograficzną. Próbki pobierano jedynie w dwóch punktach czasowych – przed i bezpośrednio po biegu.
Planowane są większe projekty badawcze z częstszym monitorowaniem parametrów krwi po zawodach. Celem jest ustalenie, jak długo utrzymują się zmiany oraz czy wielokrotny udział w wydarzeniach takich jak ultramaraton może prowadzić do długofalowych konsekwencji zdrowotnych.
Na razie jedno jest pewne: granice ludzkiej wytrzymałości wyznaczane na trasach ultra mają swoją cenę. Może być ona widoczna nawet w najmniejszych komórkach naszego organizmu.
Źródło: https://scitechdaily.com/ultramarathons-may-be-aging-your-blood-cells-faster-than-you-think/