Naukowcy opracowali innowacyjny sposób podawania szczepionki przeciw grypie bez użycia igieł. W eksperymentalnej metodzie wykorzystano… nitkę dentystyczną. Badania przeprowadzone na myszach pokazały, że szczepionka naniesiona na nitkę może skutecznie pobudzić układ odpornościowy, a w przyszłości – umożliwić bezbolesne, domowe szczepienia także u ludzi.
Jak działa szczepionka podawana nitką dentystyczną
Zespół Harvindera Gilla z North Carolina State University opracował nową metodę szczepienia, wykorzystującą naturalną „furtkę” w naszej jamie ustnej. To niewielka przestrzeń u nasady dziąseł, gdzie przylegają one do zębów – tzw. nabłonek połączeniowy (junctional epithelium). To miejsce ma luźniejszą strukturę komórkową, co umożliwia przenikanie cząsteczek szczepionki.
Ponieważ obszar ten znajduje się pod linią dziąseł, trudno się do niego dostać przy użyciu kropli czy sprayu. Badacze doszli więc do wniosku, że nitka dentystyczna może być idealnym nośnikiem. Pokrywając ją szczepionką, można precyzyjnie dostarczyć preparat do trudno dostępnego miejsca, nie powodując bólu ani uszkodzenia tkanek.
Obejrzyj też: Co nowego w szczepieniach?
Jak naukowcy szczepili myszy przy użyciu nitki dentystycznej
Pomysł wydawał się prosty, ale w praktyce okazał się wyzwaniem – nikt wcześniej nie próbował nitkować zębów myszy. Aby przeprowadzić zabieg, zwierzęta zostały znieczulone, a ich główki podparte metalowym pierścieniem od breloka, co pozwoliło utrzymać otwartą szczękę. Następnie badacze delikatnie przesuwali nitkę dentystyczną nasączoną szczepionką między dolnymi siekaczami.
Metoda okazała się skuteczna – szczepionka przeniknęła przez nabłonek dziąsłowy i wywołała odpowiedź immunologiczną. Myszy wytworzyły przeciwciała podobne do tych, jakie pojawiają się po inhalacyjnych szczepionkach przeciw grypie. Jedzenie i picie po zabiegu nie osłabiało efektu szczepienia.
Pierwsze wyniki i potencjał dla ludzi
Badania wykazały, że nitka dentystyczna pokryta szczepionką może być równie skuteczna jak spray donosowy, a przy tym potencjalnie bezpieczniejsza. Podawanie preparatu przez dziąsła eliminuje ryzyko, że składniki szczepionki przedostaną się w okolice mózgu – co stanowi jedno z wyzwań przy opracowywaniu szczepionek donosowych.
Zespół Gilla przetestował też bezpieczeństwo metody u ludzi. W badaniu wzięło udział 27 ochotników, którzy użyli jednoręcznych wykałaczek z nitką dentystyczną pokrytą barwnikiem fluorescencyjnym. Analiza pod lampą UV wykazała, że około 60 procent preparatu trafiało do kieszonek dziąsłowych, co potwierdziło skuteczność techniki aplikacji.
Dlaczego nowa metoda szczepienia jest tak obiecująca
Szczepienia z użyciem nitki dentystycznej mogą w przyszłości całkowicie zmienić sposób, w jaki podajemy szczepionki. Po pierwsze – są bezbolesne i nie wymagają igieł. Po drugie – umożliwiają samodzielne szczepienie w domu, bez wizyty w przychodni. To rozwiązanie mogłoby być szczególnie przydatne podczas pandemii, gdy masowe szczepienia obciążają system ochrony zdrowia.
Naukowcy planują teraz dopracować skład szczepionki, dodając odpowiednie adiuwanty, czyli substancje wzmacniające odpowiedź immunologiczną. Dzięki temu organizm mógłby wytwarzać więcej przeciwciał w ślinie i błonach śluzowych, co zapewniłoby jeszcze lepszą ochronę przed infekcjami.
Przyszłość szczepień bez igieł
Choć metoda jest dopiero na wczesnym etapie badań, jej potencjał jest ogromny. W przyszłości nitka dentystyczna z dawką szczepionki mogłaby stać się powszechnym środkiem ochrony przed grypą i innymi chorobami zakaźnymi. Jak podkreśla Gill, kluczowe będzie zapewnienie powtarzalnej dawki i prostoty użycia.
Jeśli te warunki zostaną spełnione, nowa metoda szczepienia może pozwolić ludziom chronić się przed chorobami równie łatwo, jak codziennie dbają o higienę jamy ustnej.
Magdalena Starczak
Źródło: https://www.snexplores.org/article/floss-flu-vaccine-mice-needle-free