Przez dekady termin „męska grypa” (man flu) służył głównie jako amunicja w domowych sporach. Kobiety, często łączące obowiązki zawodowe z domowymi mimo gorączki, patrzyły z przymrużeniem oka na partnerów, którzy przy temperaturze 37,2°C zdawali się żegnać ze światem. Jednak najnowsze doniesienia z dziedziny immunologii i endokrynologii każą nam zrewidować ten prześmiewczy pogląd. Przełomowy artykuł dr. Kyle’a Sue, opublikowany na łamach prestiżowego British Medical Journal, wskazuje jasno: męskie narzekanie ma solidne fundamenty w biologii.
Testostern vs. estrogen: który hormon bardziej sprzyja odporności?
Kluczem do zrozumienia, dlaczego mężczyźni gorzej znoszą infekcje, jest nasz układ hormonalny. Tradycyjnie postrzegamy testosteron jako symbol siły i witalności. Tymczasem w świecie mikrobiologii hormon ten okazuje się być… hamulcem dla odporności.
Badania przeprowadzone przez zespół dr. Marka Davisa ze Stanford University, opublikowane w czasopiśmie PNAS, wykazały, że mężczyźni z najwyższym poziomem testosteronu wykazują najsłabszą odpowiedź immunologiczną po podaniu szczepionki przeciw grypie. Testosteron wchodzi w interakcję z genami odpowiedzialnymi za produkcję przeciwciał, tłumiąc ich aktywność. Z ewolucyjnego punktu widzenia to fascynujący paradoks! Hormon, który pomaga budować mięśnie i rywalizować o dominację, jednocześnie czyni organizm bardziej podatnym na mikroskopijne patogeny.
Na drugim biegunie znajduje się estrogen. Badania naukowców z Johns Hopkins University pokazały, że ten „żeński” hormon jest prawdziwym turbodoładowaniem dla układu odpornościowego. Testy na komórkach nabłonka nosa pokazały, że estrogen ma silne właściwości przeciwwirusowe. U kobiet wirusy grypy namnażają się znacznie wolniej, ponieważ hormon ten ogranicza ich replikację. Mężczyźni, pozbawieni tej hormonalnej tarczy, stają do walki z armią wirusa, która rośnie w siłę znacznie szybciej.
Kij ma jednak dwa końce! Silny układ odpornościowy może działać jak broń obosieczna, czyli idnukowac choroby auutoimmunologiczne. te są częstsze u kobiet.
Anatomia „ciężkiego stanu”
Kiedy mężczyzna mówi, że „boli go wszystko”, prawdopodobnie nie kłamie. Różnice w przebiegu infekcji objawiają się nie tylko w tempie namnażania wirusa, ale także w sposobie, w jaki mózg reaguje na stan zapalny. Mężczyźni posiadają więcej receptorów temperatury w mózgu, co może sprawiać, że odczuwają gorączkę intensywniej. Co więcej, tzw. „zachowania chorobowe” (brak apetytu, senność) są sterowane przez cytokiny – białka sygnałowe układu odpornościowego. Jak zauważa w swojej analizie dr Kyle Sue, męski organizm potrzebuje silniejszego sygnału zapalnego, by zwalczyć infekcję przy braku wsparcia estrogenowego. Ta „burza cytokinowa” sprawia, że poczucie rozbicia jest obiektywnie silniejsze.
Perspektywa ewolucyjna: Łowca w jaskini?
Dlaczego natura tak nas potraktowała? Jedna z hipotez ewolucyjnych sugeruje, że mężczyźni – historycznie bardziej narażeni na rany podczas polowań czy walk – nie mogli pozwolić sobie na zbyt agresywny układ odpornościowy. Nadreaktywny system immunologiczny przy dużych urazach mógłby doprowadzić do zabójczego wstrząsu zapalnego. Słabsza odporność była więc „mniejszym złem”, pozwalającym przetrwać urazy mechaniczne kosztem gorszej ochrony przed patogenami.
Statystyki nie kłamią
Dane przytoczone przez World Health Organization (WHO) oraz analizy statystyczne z Kanady i USA potwierdzają: mężczyźni częściej trafiają do szpitali z powodu powikłań grypy. Mają też wyższy wskaźnik śmiertelności niż kobiety w tych samych grupach wiekowych. To ostateczny dowód na to, że „męska grypa” to nie kwestia psychiki, ale realne obciążenie kliniczne.
Ewa Kurzyńska
Posłuchaj podcastu o odporności: O odporności, rycerzach i naturalnych zabójcach
Bibliografia i źródła:
- Sue, K. (2017). The science behind ‘man flu’. British Medical Journal (BMJ), 359, j5560.
- Furman, D., et al. (2014). Systems analysis of sex differences reveals an immunosuppressive role for testosterone in the response to influenza vaccination. Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS), 111(13). (Badanie Stanford University o testosteronie).
- Peretz, J., et al. (2016). Systems analysis of sex differences reveals an immunosuppressive role for testosterone in the response to influenza vaccination American Journal of Physiology-Lung Cellular and Molecular Physiology.
- Statystyki WHO dotyczące zróżnicowania płciowego w przebiegu chorób zakaźnych.