Likopen to naturalny barwnik z grupy karotenoidów, odpowiedzialny za czerwoną barwę pomidorów, arbuzów czy moreli. Jest jednym z najsilniejszych przeciwutleniaczy występujących w diecie człowieka. Badacze od lat interesują się jego potencjalnym wpływem na zdrowie, w tym na obniżenie ryzyka chorób sercowo-naczyniowych i nowotworów.
Nowe badania na ogromną skalę
W czasopiśmie Frontiers in Nutrition opublikowano metaanalizę obejmującą dane od blisko 2,7 miliona uczestników. To jedno z największych dotychczasowych badań analizujących zależność pomiędzy spożyciem pomidorów, poziomem likopenu we krwi a ryzykiem zachorowania na nowotwory.
Analiza ponad 119 badań wskazała, że wysoki poziom likopenu w diecie i we krwi wiąże się z 5–11% redukcją ogólnego ryzyka zachorowania na raka. Co istotne, podwyższony poziom tego związku we krwi łączył się także z niższą śmiertelnością nowotworową – od 11% do nawet 24%.
Likopen a rak płuc i inne nowotwory
Najsilniejszy efekt ochronny zauważono w przypadku raka płuc. Osoby z wysokim poziomem likopenu we krwi miały aż o 35% mniejsze ryzyko zgonu z powodu tego nowotworu. Badacze zaobserwowali również korzystne powiązania w odniesieniu do raka piersi i raka prostaty, choć w tym drugim przypadku wpływ dotyczył przede wszystkim poziomu likopenu we krwi, a nie samego spożycia pomidorów.
Obejrzyj też: Śmiech jak trening?
Ile likopenu warto spożywać?
Według badaczy optymalne korzyści zdrowotne uzyskuje się przy dziennym spożyciu 5–7 mg likopenu. Wyższe dawki, przekraczające 10 mg dziennie, nie przynosiły już dodatkowych efektów ochronnych. Warto dodać, że przetworzone produkty pomidorowe – jak sosy, przeciery czy koncentraty – dostarczają lepiej przyswajalnej formy tego związku niż surowe pomidory.
Likopen a zdrowie publiczne
Nowotwory pozostają jedną z głównych przyczyn zgonów na świecie – w 2022 roku odnotowano blisko 20 milionów nowych przypadków i niemal 10 milionów zgonów. Szacuje się, że do 2040 roku liczba nowych zachorowań wzrośnie do 30 milionów rocznie. Dlatego badania nad prostymi, dostępnymi metodami profilaktyki – jak dieta bogata w likopen – mogą mieć ogromne znaczenie dla zdrowia publicznego.
Wnioski i perspektywy
Autorzy badania podkreślają, że choć wyniki są obiecujące, mają charakter obserwacyjny. Oznacza to, że nie można jeszcze jednoznacznie stwierdzić, że likopen zapobiega nowotworom. Konieczne są dalsze, randomizowane badania kliniczne, które potwierdzą te zależności.
Niemniej jednak, włączenie do diety pomidorów i ich przetworów, a także innych czerwonych owoców, może być prostym krokiem wspierającym zdrowie. Likopen, dzięki swoim właściwościom antyoksydacyjnym, jawi się jako ważny element profilaktyki nowotworowej i potencjalny sojusznik w walce z globalną epidemią raka.