Więcej pije, częściej oddaje mocz, chudnie – to klasyczna triada objawów cukrzycy typu 1, którą zna wielu rodziców. Co jednak, gdy choroba maskuje się problemami z koncentracją, jąkaniem czy bólami brzucha imitującymi wyrostek robaczkowy? Wciąż niemal połowa dzieci trafia do szpitala w stanie zagrażającej życiu kwasicy ketonowej. O tym, dlaczego tak się dzieje i jak badania przesiewowe mogłyby to zmienić, rozmawiamy w najnowszym materiale wideo na kanale „Długo i szczęśliwie”.
Gdy choroba ukrywa się pod maską innych dolegliwości
Cukrzyca typu 1 to choroba autoimmunologiczna, w której organizm – w wyniku autoagresji – niszczy komórki beta trzustki odpowiedzialne za produkcję insuliny. Statystyki pokazują, że problem dotyka coraz częściej, bo już jednego na 200 polskich dzieci.
Choć medycyna zna typowe objawy, rzeczywistość bywa znacznie bardziej skomplikowana. Zamiast klasycznego wzmożonego pragnienia, u najmłodszych mogą pojawić się zaburzenia zachowania, nagła senność, a nawet bóle brzucha tak silne, że pacjenci trafiają na oddziały chirurgiczne z podejrzeniem zapalenia wyrostka robaczkowego (pseudoperitis diabetica).
Przekonała się o tym mama siedmioletniego Stasia, którego historia została przywołana w reportażu.
– Syn zaczął się jąkać, miał trudności z zapamiętaniem liter w przedszkolu, po obiedzie potrafił zasnąć na całą noc albo był nadzwyczaj pobudzony – wspomina Ewelina Król.
Przez długi czas problemy te łączono z kwestiami neurorozwojowymi czy zwykłym zmęczeniem. Wiosną 2025 roku chłopiec stracił przytomność i trafił do szpitala z podejrzeniem epizodu padaczkowego. Prawdziwa diagnoza nadeszła jesienią, kiedy u Stasia rozwijała się już pełnoobjawowa kwasica ketonowa.
Kwasica ketonowa – dramat, którego można uniknąć
Dla rozwijającego się młodego organizmu kwasica ketonowa to ekstremalne zagrożenie. W momencie rozpoznania cukrzycy typu 1 u dzieci w wieku przedszkolnym aż w 70% przypadków dochodzi do stanu zagrożenia życia i konieczności hospitalizacji na oddziałach intensywnej terapii.
Eksperci ostrzegają: kwasica i śpiączka ketonowa pozostawiają ślad na rozwijającym się mózgu. W przyszłości mogą skutkować obniżeniem zdolności poznawczych, gorszą koncentracją, a nawet niższym intelektem.
Po dramatycznej walce o życie na OIT i kilkutygodniowej edukacji w szpitalu, rodzina Stasia musiała odnaleźć się w nowej rzeczywistości. Dziś chłopiec – wyposażony w sensor glukozy i pompę insulinową – rozwija się wspaniale, a objawy takie jak problemy z pamięcią czy jąkanie zniknęły. Pozostał jednak lęk rodziców i fundamentalne pytanie: czy można było tego uniknąć?
Badania przesiewowe: szansa, z której korzystają inne kraje
Obejrzyj wideo: Cukrzyca typu 2: po czym ja poznać?
Odpowiedź medycyny brzmi: tak. Cukrzycę typu 1 można wykryć zanim pojawią się pełne objawy kliniczne, dzięki prostemu oznaczeniu poziomu autoprzeciwciał we krwi. Takie badania można bez trudu połączyć np. z rutynowym bilansem sześciolatka czy badaniem lipidogramu, wykorzystując kroplę krwi naniesioną na bibułę.
– W krajach takich jak Kanada, Niemcy czy Szwecja, gdzie rutynowo wdraża się badania przesiewowe, odsetek groźnych kwasic ketonowych spadł z 50% do zaledwie 1-2% – mówi prof. Małgorzata Myśliwiec,
W Polsce ten standard wciąż nie jest powszechny, mimo że wczesne wykrycie daje bezcenny czas na przygotowanie rodziny, wdrożenie profilaktyki i ochronę zdrowia dziecka.
Ewa Kurzyńska
Zapraszamy do obejrzenia całego reportażu na kanale „Długo i szczęśliwie”:
Polecamy także: Dwa pokolenia, jedna choroba: Monika i Oliwia Kaczmarek o życiu z cukrzycą
