Naukowcy z Kanady odkryli, że jeden z najgroźniejszych nowotworów mózgu – glejak wielopostaciowy – nie rozwija się w pojedynkę. Wręcz przeciwnie: korzysta z pomocy zdrowych komórek mózgu, które w normalnych warunkach pełnią funkcje ochronne. Przerwanie tej nieoczywistej współpracy znacząco spowalnia wzrost guza, co może otworzyć drogę do nowych terapii opartych na już istniejących lekach.
Glejak wielopostaciowy jest wyjątkowo trudny do leczenia.
Szybko nacieka sąsiednie tkanki, a standardowe metody – operacja, radioterapia i chemioterapia – często dają tylko krótkotrwałe efekty. Nowe badania pokazują jednak, że to, co sprzyja rozwojowi raka, to nie tylko same komórki nowotworowe, ale także ich otoczenie. Naukowcy odkryli istnienie ukrytej sieci komunikacji między guzem a zdrowymi komórkami mózgu. Te sygnały molekularne wzmacniają zdolność nowotworu do wzrostu, rozprzestrzeniania się i oporności na leczenie. Gdy badacze zablokowali tę komunikację w modelach laboratoryjnych, rozwój guza wyraźnie zwolnił.
Obejrzyj też: Piękne usta w każdym wieku.
Zdrowe komórki, które zmieniają stronę
Zespół badawczy skupił się na oligodendrocytach – komórkach odpowiedzialnych za izolację włókien nerwowych i prawidłowe funkcjonowanie mózgu. W warunkach nowotworowych ich rola ulega jednak dramatycznej zmianie.
Zamiast chronić neurony, oligodendrocyty zaczynają wysyłać sygnały wspierające komórki nowotworowe. Tworzą w ten sposób środowisko sprzyjające rozwojowi raka, ułatwiając mu wzrost i przetrwanie. To pokazuje, że nowotwór działa jak ekosystem, w którym różne typy komórek współpracują ze sobą – nawet jeśli pierwotnie miały zupełnie inne zadania.
Kluczową rolę w tej komunikacji odgrywa receptor CCR5, znany wcześniej głównie z udziału w pracy układu odpornościowego.
Lek na HIV jako potencjalna broń przeciw nowotworom
Szczególnie obiecujące jest to, że receptor CCR5 jest już celem istniejącego leku – Maravirocu, stosowanego w terapii HIV. Oznacza to, że zamiast opracowywać nowy preparat od zera, naukowcy mogą rozważyć zmianę zastosowania leku, którego bezpieczeństwo zostało już dobrze poznane.
W przypadku glejaka, gdzie czas odgrywa kluczową rolę, taka strategia może znacząco przyspieszyć wprowadzanie nowych terapii do badań klinicznych. To ważne, bo obecnie przeżywalność pacjentów często liczona jest w miesiącach, a możliwości leczenia są bardzo ograniczone.
Nowe spojrzenie na to, co sprzyja rozwojowi raka
Autorzy badania podkreślają, że glejak nie jest jedynie skupiskiem zmutowanych komórek, lecz złożonym systemem wzajemnych zależności. Zrozumienie tych interakcji pozwala lepiej odpowiedzieć na pytanie, co sprzyja rozwojowi raka, i wskazać nowe, wcześniej niedostrzegane cele terapeutyczne.
Odkrycie to wpisuje się w szerszy nurt badań, które pokazują, że nowotwory potrafią przejmować mechanizmy wykorzystywane podczas prawidłowego rozwoju mózgu. Wcześniejsze prace tych samych zespołów wykazały, że komórki rakowe potrafią „podkraść” szlaki migracyjne używane w rozwoju embrionalnym, by skuteczniej się rozprzestrzeniać.
Co dalej?
Choć badania były prowadzone w modelach laboratoryjnych, ich wyniki dają nadzieję na nowe podejście do leczenia jednego z najgroźniejszych nowotworów. Zamiast atakować wyłącznie sam guz, być może skuteczniejsze okaże się zakłócenie jego „dialogu” z otoczeniem.
To kolejny dowód na to, że odpowiedź na pytanie, co sprzyja rozwojowi raka, coraz częściej leży nie tylko w genach nowotworu, ale także w relacjach, jakie nawiązuje on z pozornie zdrowymi komórkami organizmu.
Magdalena Starczak
Źródło: https://scitechdaily.com/researchers-discover-brain-cancers-secret-helpers-and-how-to-shut-them-down/