Naukowcy odkryli ostatnio związek pomiędzy bakteriami występującymi w jamie ustnej oraz jelitach a postępem spadku funkcji poznawczych w przebiegu choroby Parkinsona. Zjawisko to obejmuje przejście od łagodnych problemów z pamięcią do gwałtownej demencji, powszechnego i niepokojącego objawu choroby. Te zmiany w mikrobiomie mogą potencjalnie działać jako wczesne sygnały ostrzegawcze choroby Parkinsona. To z kolei może pomóc lekarzom wykryć i leczyć chorobę, zanim objawy staną się poważne. Choroba Parkinona jest trudna do zdiagnozowaniawe wczesnym stadium, ponieważ jej objawy rozwijają się powoli z czasem.
Bakterie a choroba Parkinsona – badania mikrobiomu
Badania prowadzone przez King’s College w Londynie stanowią uzupełnienie coraz liczniejszych dowodów pokazujących, jak ściśle powiązane prawidłowe funkcjonowanie jelit i mózgu. Związek między tą relacją „jelita-mózg” został dokładnie zbadany. Niewiele jednak badań zbadało rolę jelit w spadku funkcji poznawczych w chorobach neurodegeneracyjnych, takich właśnie jak choroba Parkinsona. Ludzki mikrobiom jelit i jamy ustnej jest na tej podstawie coraz bardziej wiązany z chorobami neurodegeneracyjnymi. Zaburzenia osi jelitowo-mózgowej mogą wywołać stany zapalne i reakcje immunologiczne. Te z kolei które przyczyniają się do uszkodzenia neuronów. Powszechnie występująca bakteria powodująca choroby przyzębia, jaką jest Porphyromonas gingivalis, została stwierdzona jako potencjalny czynnik indukujący chorobę Alzheimera.
Czynniki zjadliwości
W badaniu opublikowanym w czasopiśmie „Gut Microbes” przeanalizowano bakterie jelitowe i jamy ustnej zebrane w 228 próbkach kału i śliny. Badanie obejmowało dwie grupy pacjentów z chorobą Parkinsona. Zarówno tych z łagodnym pogorszeniem funkcji poznawczych oraz osoby z demencją, wykazujące różne stadia zawansowania choroby. Badanie objęło również zdrową grupę kontrolną bez rozpoznania choroby Parkinsona. Naukowcy odkryli wyraźne różnice w typach i funkcjach bakterii pomiędzy tymi grupami. U osób z upośledzeniem funkcji poznawczych jelita zawierały więcej szkodliwych bakterii, z których wiele prawdopodobnie pochodziło z jamy ustnej.
Obejrzyj też: Na SM częściej chorują kobiety.
Proces ten, określony jako „translokacja oralno-jelitowa”, obejmuje przeniesienie bakterii z jamy ustnej do jelit, gdzie normalnie nie powinny się one znajdować. Odkryto, że bakterie te uwalniają specyficzne cząsteczki znane jako czynniki zjadliwości. Te są często toksynami, które mogą uszkadzać tkankę jelitową, wywoływać stany zapalne i potencjalnie wpływać na mózg. Nie wiadomo co prawda jeszcze, czy bakterie te powodują pogorszenie funkcji poznawczych, czy też zmiany w organizmie spowodowane chorobą Parkinsona pozwalają tym bakteriom się gwałtownie rozwijać. Jednak odkrycia te sugerują, że mogą one odgrywać aktywną rolę w progresji objawów choroby Parkinsona.
Bakterie a choroba Parkinsona – markery biologiczne
Wykorzystując narzędzia sztucznej inteligencji, zespół badaczy powiązał te toksyny konkretnie z pogorszeniem funkcji poznawczych w chorobie Parkinsona. Narzędzia te pomogły zidentyfikować gatunki bakterii i funkcje, które nie były oczywiste w przypadku samej tradycyjnej analizy. Toksyny te mogą służyć jako markery biologiczne. Mogą więc służyć do identyfikacji pacjentów z wyższym ryzykiem demencji w chorobie Parkinsona. W przyszłości mogą być również celem nowych metod leczenia, które chronią mózg poprzez zmianę mikrobiomu jelitowego. Odkrycia podkreślają również znaczenie higieny jamy ustnej i odżywiania u osób z chorobą Parkinsona, zwłaszcza w miarę postępu choroby. Jest to o tyle istotne, bowiem w miarę jak osoby z chorobą Parkinsona stają się coraz bardziej zależne od opiekunów, rutynowe praktyki, takie jak higiena jamy ustnej i przyjmowanie pokarmów, mogą zostać zaniedbywane.
Przyszłe możliwe wykorzystanie odkrycia
Odkrycia te sugerują, że promowanie zdrowego mikrobiomu poprzez stałą pielęgnację jamy ustnej, zrównoważoną dietę i potencjalnie ukierunkowane interwencje probiotyczne może wspierać lepsze prowadzenie pacjentów z chorobą Parkinsona. Przyszłe badania będą z kolei miały na celu dalsze zrozumienie, czy te bakterie, a także toksyny bezpośrednio wpływają na funkcjonowanie mózgu. Naukowcy zbadają również, czy zmiana mikrobiomu poprzez dietę, higienę jamy ustnej lub leki może spowolnić lub zapobiec demencji u pacjentów z chorobą Parkinsona.
Piśmiennictwo:
Clasen F, Yildirim S, Arıkan M i wsp. Microbiome signatures of virulence in the oral-gut-brain axis influence Parkinson’s disease and cognitive decline pathophysiology. Gut Microbes. 2025; 17(1): 2506843. doi: 10.1080/19490976.2025.2506843.