Każdego roku miliony ludzi na całym świecie przechodzą poważne zabiegi chirurgiczne, w tym operacje serca. Choć współczesna medycyna stoi na wysokim poziomie, lekarze wciąż mierzą się z dużym wyzwaniem: jak przewidzieć i zminimalizować ryzyko groźnych powikłań pooperacyjnych. Odpowiedź na to pytanie przynoszą najnowsze, nowatorskie badania naukowców z Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego (GUMed) opublikowane w prestiżowym czasopiśmie Scientific Reports z portfolio prestiżowego Nature.
Zagadka pooperacyjnego stanu zapalnego
Kiedy chirurg operuje serce, dla organizmu jest to potężny uraz fizyczny. Ciało uruchamia naturalną reakcję obronną w postaci ogólnoustrojowego stanu zapalnego. Jednym z najważniejszych wskaźników tego procesu jest białko C-reaktywne (CRP), którego poziom gwałtownie rośnie po zabiegu.
Aby kontrolować ten zapalny „pożar”, anestezjolodzy podają pacjentom w trakcie znieczulenia silny lek przeciwzapalny – deksametazon. Dotychczas jednak nie było do końca jasne, dlaczego mimo rutynowego podawania leków, niektórzy pacjenci wciąż zmagają się z powikłaniami, a inni wracają do zdrowia szybko.
Klucz tkwi w genach i dawce leku?
Naukowcy z Zakładu Kardioanestezjologii, Kliniki Anestezjologii i Intensywnej Terapii oraz Kliniki Kardiochirurgii GUMed przeanalizowali dane pacjentów w ramach badania INFLACOR. Doszli do kilku fundamentalnych wniosków:
- Genetyczna tarcza: Osoby posiadające konkretną cechę genetyczną (wariant GC polimorfizmu rs1800947 genu CRP) miały naturalnie obniżony poziom białka CRP po operacji. Ich organizm z natury łagodniej reagował na uraz operacyjny.
- Dawka deksametazonu: Badanie wykazało, że pacjenci, którzy otrzymali deksametazon, mieli podobnie obniżony poziom CRP następnego dnia – i co kluczowe – efekt ten był zbliżony zarówno przy zastosowaniu dużych, jak i małych dawek leku.
Ukryte wzorce a powikłania pooperacyjne
Posłuchaj podcastu: Czy stres może „złamać” serce?
Najważniejsze i najbardziej nowatorskie odkrycie gdańskich naukowców dotyczyło jednak tego, co działo się w kolejnych dobach po operacji. Badacze zaobserwowali, że w ciągu pierwszych czterech dni poziom CRP u różnych pacjentów zmienia się według odmiennych wzorców (trajektorii).
Wzorce te zależały bezpośrednio od profilu genetycznego pacjenta oraz tego, czy i w jakiej dawce podano mu deksametazon. Co najistotniejsze dla praktyki medycznej: konkretne wzorce przebiegu CRP były ściśle skorelowane z występowaniem wczesnych powikłań pooperacyjnych.
Oznacza to, że monitorując te wzorce lub znając profil genetyczny pacjenta przed operacją, lekarze będą w stanie z ogromnym wyprzedzeniem przewidzieć, kto jest narażony na komplikacje, a kto przejdzie rekonwalescencję raczej bez przeszkód.
W stronę medycyny przyszłości: spersonalizowane znieczulenie
Wyniki badań zespołu z GUMed otwierają drzwi do zupełnie nowej ery w kardiochirurgii – ery spersonalizowanego znieczulenia. W niedalekiej przyszłości, zamiast stosować standardowe procedury dla każdego, anestezjolog będzie mógł dobrać dawkę leków przeciwzapalnych idealnie pod profil genetyczny konkretnego pacjenta. Efekt? Maksymalna ochrona przed powikłaniami, znacznie mniejsze ryzyko powikłań oraz zdecydowanie szybszy i bezpieczniejszy powrót do zdrowia po operacji serca.
Ewa Kurzyńska
Źródła i bibliografia:
- Komunikat oficjalny: Spersonalizowane znieczulenie w chirurgii serca, szybszy powrót do zdrowia i mniejsze ryzyko powikłań po operacji. Nowatorskie badania naukowców GUMed, Gdański Uniwersytet Medyczny (gumed.edu.pl).
- Artykuł naukowy: Kowalik M., Lango R., Brzeziński M., Chmara M., Łoś A., Łasińska-Kowara M., Siondalski P., Jagielak D., Rogowski J. Association between CRP rs1800947 genotypes, dexamethasone use, postoperative CRP level and morbidity in adult cardiac surgical patients in post-hoc analysis of the observational INFLACOR cohort trial. Czasopismo: Scientific Reports (Nature Portfolio).